Xu Hướng Giao Dịch Định Lượng: Đánh Giá Hiệu Suất Các Quỹ Quant Hàng Đầu (2023 – 2026)

1.
Sự Mở Rộng Của Cấu Trúc Multi-Manager

Một trong những xu hướng nổi bật nhất của ngành quỹ phòng hộ
trong giai đoạn 2023–2026 là sự phát triển của các nền tảng
multi-manager multi-strategy, thường được gọi
không chính thức là pod shops.

Những tổ chức như Citadel, Millennium Management và Point72
không phải là quỹ định lượng thuần túy. Mỗi nền tảng có thể kết hợp
nhiều nhóm chiến lược khác nhau, bao gồm equity long/short,
relative value, macro, arbitrage, systematic trading và
quantitative research.

Mô hình phân bổ vốn theo hiệu suất và rủi ro

Thay vì giao toàn bộ tài sản cho một nhà quản lý duy nhất,
nền tảng multi-manager phân chia vốn cho nhiều nhóm giao dịch
tương đối độc lập.

Mỗi nhóm thường hoạt động trong một ngân sách rủi ro được xác định
trước. Bộ phận quản trị trung tâm theo dõi các yếu tố như:

• Mức lỗ và drawdown của từng danh mục.
• Beta đối với thị trường chung.
• Mức độ tập trung theo cổ phiếu, ngành và quốc gia.
• Tương quan giữa các nhóm giao dịch.
• Thanh khoản và chi phí thoát vị thế.

Khi một nhóm không còn đáp ứng yêu cầu hiệu suất hoặc vi phạm
giới hạn rủi ro, vốn có thể bị giảm hoặc được phân bổ sang
nhóm khác. Cơ chế này giúp nền tảng hạn chế việc một chiến lược
riêng lẻ gây tổn thất quá lớn cho toàn quỹ.

Không phải lúc nào cũng Market Neutral tuyệt đối

Các pod shop thường cố gắng hạn chế rủi ro định hướng không chủ ý,
nhưng điều đó không có nghĩa mọi danh mục đều có Beta bằng không.

Một số nhóm vẫn có thể duy trì mức tiếp xúc nhất định với cổ phiếu,
lãi suất, tiền tệ hoặc hàng hóa. Điểm khác biệt nằm ở việc các mức
tiếp xúc này được đo lường, tổng hợp và điều chỉnh tại cấp độ
toàn nền tảng.

Hiệu suất được công bố trong năm 2024–2025

Trong năm 2024, quỹ Wellington của Citadel đạt mức lợi nhuận
khoảng 15,1%, trong khi Millennium Management
đạt khoảng 15%.

Sang năm 2025, Point72 đạt khoảng
17,5%, Millennium đạt
10,5% và Wellington đạt
10,2%.

Các con số này cho thấy mô hình multi-manager có khả năng tạo ra
lợi nhuận tương đối ổn định trong nhiều điều kiện thị trường.
Tuy nhiên, hiệu suất giữa các năm và giữa các quỹ vẫn có sự
khác biệt đáng kể.

2.
CTA Và Time-Series Momentum:
Một Nguồn Lợi Nhuận Phụ Thuộc Chế Độ Thị Trường

Các quỹ Commodity Trading Advisors – CTA
thường giao dịch hợp đồng tương lai trên nhiều nhóm tài sản,
bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ và hàng hóa.

Một trong những chiến lược phổ biến nhất của CTA là
time-series momentum, còn được gọi là
trend following.

Cấu trúc của Time-Series Momentum

Khác với cross-sectional momentum, vốn so sánh hiệu suất giữa
nhiều tài sản tại cùng một thời điểm, time-series momentum đánh
giá xu hướng của từng tài sản so với lịch sử của chính nó.

Cấu trúc đơn giản của tín hiệu có thể được mô tả như sau:

Volatility Scaling

Các hợp đồng có độ biến động cao thường nhận tỷ trọng nhỏ hơn,
trong khi những hợp đồng ổn định hơn có thể nhận tỷ trọng lớn hơn.

Cách tiếp cận này giúp cân bằng đóng góp rủi ro giữa các thị trường,
thay vì phân bổ cùng một lượng vốn danh nghĩa cho tất cả tài sản.

Crisis Alpha không phải là lợi nhuận được bảo đảm

Nghiên cứu lịch sử cho thấy trend following có thể hoạt động tốt
trong các giai đoạn thị trường hình thành xu hướng tăng hoặc giảm
kéo dài. Mối quan hệ này thường được mô tả bằng
trend-following smile.

Tuy nhiên, chiến lược có thể gặp khó khăn khi giá liên tục đảo
chiều, xu hướng không đủ dài hoặc các vị thế đông đúc bị tháo gỡ
đồng thời.

Giai đoạn 2023–2025 cho thấy rõ đặc điểm này: CTA có những tháng
tăng trưởng mạnh nhưng cũng trải qua các giai đoạn whipsaw và
hiệu suất suy giảm khi xu hướng vĩ mô thay đổi nhanh.

3.
Machine Learning Và Alternative Data:
Cuộc Đua Hạ Tầng Tạo Alpha

Khi các nhân tố phổ biến như Value, Size, Quality và Momentum
được ngày càng nhiều nhà đầu tư sử dụng, lợi nhuận sau chi phí
của những mô hình đơn giản có thể bị thu hẹp.

Các quỹ định lượng hiện đại vì vậy tập trung nhiều hơn vào dữ liệu
mới, mô hình phi tuyến và quy trình triển khai có khả năng xử lý
thông tin ở quy mô lớn.

Mô hình phi tuyến

Hồi quy tuyến tính vẫn có giá trị nhờ tính minh bạch và khả năng
diễn giải. Tuy nhiên, nó có thể bỏ qua các mối quan hệ phụ thuộc
vào trạng thái thị trường hoặc sự tương tác giữa nhiều biến.

Những phương pháp như gradient boosting, random forest,
neural networks và ensemble learning có thể được sử dụng để
mô hình hóa các quan hệ phức tạp hơn.

Dù vậy, mô hình phức tạp không mặc nhiên tạo ra hiệu suất tốt hơn.
Chúng cũng làm tăng nguy cơ overfitting, data leakage và sự suy
giảm hiệu quả khi thị trường thay đổi chế độ.

Dữ liệu phi cấu trúc

Bên cạnh dữ liệu giá và báo cáo tài chính truyền thống,
các tổ chức đầu tư đang nghiên cứu nhiều nguồn dữ liệu khác như:

• Nội dung cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh.
• Văn bản trong báo cáo thường niên và hồ sơ pháp lý.
• Dữ liệu chuỗi cung ứng và vận chuyển.
• Ảnh vệ tinh và dữ liệu không gian địa lý.
• Dữ liệu giao dịch, thanh toán hoặc hoạt động trực tuyến.
• Tin tức và thông tin vĩ mô theo thời gian thực.

Vai trò của mô hình ngôn ngữ lớn

Trong đầu tư định lượng, mô hình ngôn ngữ lớn không chỉ được dùng
để tạo văn bản. Chúng có thể hỗ trợ phân loại tài liệu, trích xuất
sự kiện, chuẩn hóa dữ liệu, phát hiện thay đổi trong ngôn ngữ của
ban lãnh đạo và xây dựng các biến đo lường tâm lý.

Tuy nhiên, đầu ra của mô hình phải được kiểm tra bằng dữ liệu
ngoài mẫu, kiểm soát thời gian công bố và loại bỏ mọi hình thức
look-ahead bias.

Lợi thế thực sự nằm ở hệ thống sản xuất

Một tín hiệu nghiên cứu chỉ trở thành Alpha thực tế khi nó có thể
được đưa vào quy trình sản xuất ổn định.

Quy trình đó bao gồm:

• Thu thập và kiểm tra chất lượng dữ liệu.
• Quản lý phiên bản của dữ liệu và mô hình.
• Backtest có kiểm soát chi phí và market impact.
• Phân bổ vốn và tối ưu hóa danh mục.
• Giám sát mô hình sau khi triển khai.
• Kiểm soát rủi ro vận hành và rủi ro mô hình.

4.
Ai Đang Dẫn Dắt Cuộc Chơi?

Không tồn tại một tổ chức duy nhất dẫn đầu ở mọi khía cạnh.
Thay vào đó, ngành đang được dẫn dắt bởi ba nhóm năng lực khác nhau.

Multi-manager dẫn đầu về quy mô vận hành

Citadel, Millennium, Point72 và các nền tảng tương tự nổi bật nhờ
khả năng tuyển dụng nhiều nhóm quản lý, tổng hợp rủi ro và tái phân
bổ vốn ở quy mô lớn.

CTA dẫn đầu về khả năng đa dạng hóa theo xu hướng

Các nhà quản lý managed futures tiếp tục cung cấp một nguồn lợi
nhuận có cấu trúc khác biệt so với cổ phiếu và trái phiếu, đặc biệt
trong những giai đoạn xuất hiện xu hướng vĩ mô kéo dài.

Systematic managers dẫn đầu về dữ liệu và công nghệ

Những tổ chức có hạ tầng dữ liệu mạnh, đội ngũ nghiên cứu liên
ngành và quy trình kiểm định nghiêm ngặt đang có lợi thế trong việc
chuyển thông tin phi cấu trúc thành tín hiệu có thể giao dịch.